Η Αποστολική Διδαχή στην Χοάνη του Συγκρητισμού
Συγγραφή: Ευάγγελος Δημ. Κεπενές (Φεβρουάριος 6, 2026, 15:00)
Μετά το πέρας της Αποστολικής Διακονίας, οι ατελείωτες χριστολογικές έριδες οδήγησαν στην θεσμική επιβολή ενός «Φιλοσοφικού Υβριδικού Ιησού» – παραλλαγή του μυθικού «Αιώνα Ιησού» των Γνωστικών – που διαφέρει ριζικά από τον «Βιβλικό Ιησού». Οι συνοδικές αποφάσεις των «πατέρων», οι οποίοι είχαν εντρυφήσει στην ελληνική σκέψη (Πλατωνισμός, Νεοπλατωνισμός), και την οποία θεωρούσαν θεραπαινίδα του Χριστιανισμού ή παιδαγωγό, «ἡ φιλοσοφία προπαρασκευάζει τὴν ὁδὸν τῷ τελειουμένῳ ἐν Χριστῷ» (Κλήμης ο Αλεξανδρεύς), διάβαζαν τα κείμενα των προφητών και των Αποστόλων μέσα από το πρίσμα της ελληνικής Φιλοσοφίας και Μυθολογίας και είχαν κύριο σκοπό την αντιμετώπιση και υπερίσχυση άλλων, «παρεκκλινουσών» φιλοσοφικών εκδοχών, που ήταν γεννήματα του τότε συγκρητισμού.
Οι Βαθύτεροι Λόγοι της Σύγκρουσης ήταν:
α) Υπερίσχυση της Φιλοσοφίας έναντι της Αποστολικής Διδαχής. Οι έριδες δεν ήταν απλώς θεολογικές διαφωνίες, αλλά μια διαμάχη για τη φιλοσοφική "γλώσσα" που θα εξέφραζε την ταυτότητα του Ιησού. Η διαδικασία αυτή μετέτρεψε τη βιβλική πίστη σε ένα αυστηρό δογματικό σύστημα, αναδεικνύοντας τις εγγενείς αντιφάσεις των φιλοσοφικών όρων που επιστρατεύτηκαν. Έκτοτε, ο Βιβλικός μονοθεϊσμός προσέλαβε ένα «ελληνιστικό υπόβαθρο» προκειμένου να εκφραστεί και να προστατευθεί από τους ρωμαϊκούς θεσμούς. Έτσι, ο Χριστιανισμός διαμορφώθηκε σε ένα μοναδικό κράμα Ιουδαϊκής, Ελληνικής και Ρωμαϊκής κληρονομιάς.
Ιουδαϊκής: Οι ρίζες
Ελληνικής: Η σκέψη
Ρωμαϊκής: Πολιτικό, στρατιωτικό και νομικό πλαίσιο
β) Η Γεωπολιτική και Εκκλησιαστική Ανάδειξη της Κωνσταντινούπολης
Ενώ οι θεολογικοί όροι ήταν το «όχημα», η γεωπολιτική ισχύς ήταν το «καύσιμο» της σύγκρουσης. Η Χαλκηδόνα (451 μ.Χ.) εδραίωσε την κυριαρχία της Κωνσταντινούπολης στην Ανατολή, προκαλώντας την αντίδραση της Αλεξάνδρειας και της Ρώμης.
Η Πτώση της Αλεξάνδρειας: Για αιώνες, η Αλεξάνδρεια ήταν το πνευματικό και οικονομικό κέντρο της Ανατολής. Ο Πατριάρχης της θεωρούνταν «Φαραώ» της Εκκλησίας λόγω της απόλυτης πνευματικής και διοικητικής εξουσίας που ασκούσε στην Αίγυπτο. Η άνοδος της «Νέας Ρώμης» απείλησε άμεσα τα πρωτεία της Αλεξάνδρειας. Η καταδίκη του Διοσκόρου δεν ήταν μόνο δογματική (λόγω Μονοφυσιτισμού), αλλά και πολιτική εξουδετέρωση. Για τους Αιγύπτιους, η Χαλκηδόνα θεωρήθηκε μια «ξένη» απόφαση, ενισχύοντας την εθνική διαφοροποίηση που οδήγησε στη γέννηση της Κοπτικής Εκκλησίας.
Ο 28ος Κανόνας: Το πιο «εκρηκτικό» πολιτικό κείμενο της Συνόδου, έδινε στον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης «ίσα πρεσβεία τιμής» με αυτά της Ρώμης, λόγω της πολιτικής της σημασίας. Ο Πάπας Λέων Α΄ δέχτηκε το δογματικό μέρος της Συνόδου (τον Τόμο του), αλλά αρνήθηκε κατηγορηματικά τον 28ο Κανόνα. Για τη Ρώμη, η εκκλησιαστική τάξη βασιζόταν στην «αποστολικότητα» (Πέτρος και Παύλος) και όχι στην πολιτική σημασία μιας πόλης.
Η Γεωγραφική Διάσπαση
Η Χαλκηδόνα χάραξε έναν μόνιμο γεωπολιτικό χάρτη: από τη μία πλευρά, η Δύση και η Κωνσταντινούπολη συμμάχησαν υπέρ του Δυοφυσιτισμού, ενώ από την άλλη, οι ανατολικές επαρχίες (Αίγυπτος, Συρία, Αρμενία) αντιστάθηκαν, μετατρέποντας το δόγμα σε μέσο έκφρασης πολιτικής δυσαρέσκειας προς την κεντρική βυζαντινή εξουσία.
Το χάσμα μεταξύ των επαρχιών και του "ορθόδοξου" κέντρου λειτούργησε ως καταλύτης για την ταχεία ισλαμική εξάπλωση, καθώς η θρησκευτική και πολιτική αποκοπή των πληθυσμών μετέτρεψε το Βυζάντιο από προστάτιδα δύναμη σε ξένο κατακτητή.
---------------------------------------------