Μια Θεολογική Κριτική των Αβρααμικών Θρησκειών

Μια Θεολογική Κριτική των Αβρααμικών Θρησκειών

Συγγραφή: Ευάγγελος Δ. Κεπενές (Νοέμβριος 3, 2022, 7:14) 

 Ο Ραβινικός Ιουδαϊσμός

Ο σύγχρονος Ιουδαϊσμός είναι ο Ραβινικός Ιουδαϊσμός, ο οποίος προήλθε από την προφορική παράδοση των Φαρισαίων μετά την καταστροφή του Δεύτερου Ναού (70 μ.Χ.). Η Ραβινική παράδοση έδωσε έμφαση στην Προφορική Τορά και στο Ταλμούδ. Παράλληλα με τον Νόμο, αναπτύχθηκε μια ισχυρή εσωτερική ή μυστικιστική γραμματεία, της οποίας κορύφωση θεωρείται η Καμπαλά.

Αυτός ο Ιουδαϊσμός έχει μια ιστορική και πνευματική συγγένεια πρώτου βαθμού με το Ισλάμ, καθώς και οι δύο βασίζονται στον αυστηρό μονοθεϊσμό και στο νομικό πλαίσιο της Αποκάλυψης (Τορά).

Το Ισλάμ

Το Ισλάμ (ή Μωαμεθανισμός) εμφανίστηκε με σκοπό την ανανέωση και τον επαναπροσδιορισμό των αρχών τόσο του Ιουδαϊσμού όσο και του Χριστιανισμού, θεωρώντας τον εαυτό του την τελική και πλήρη αποκάλυψη του Θεού.

Το ιερό βιβλίο Κοράνι που για τους Μουσουλμάνους, θεωρείται ο αναλλοίωτος λόγος του Θεού (Αλλάχ), που αποκαλύφθηκε στον Προφήτη Μωάμεθ μέσω του αρχάγγελου Γαβριήλ, καθώς, και η πρώιμη ισλαμική παράδοση διαμορφώθηκαν σε ένα περιβάλλον όπου η επαφή με εβραϊκές και χριστιανικές κοινότητες ήταν δεδομένη. Ο προφήτης Μωάμεθ («Muhammad» που σημαίνει «αξιέπαινος») επηρεάστηκε από τις μονοθεϊστικές παραδόσεις της περιοχής. Ο Μωάμεθ ήταν Άραβας μέλος της φυλής των Κουράιτ και γεννήθηκε στη Μέκκα ή Μάκκα, μια πόλη στην περιοχή Χετζάζ της σημερινής Σαουδικής Αραβίας που τότε ήταν ένα σημαντικό εμπορικό και θρησκευτικό κέντρο. Σύμφωνα με ορισμένες ιστορικές πηγές (όπως του Αρχιμ. Χαρ. Βασιλοπούλου), το άμεσο περιβάλλον του Μωάμεθ περιλάμβανε άτομα όπως ο μοναχός Εβραίος ξάδελφος της γυναίκας του, Ουάρακα μπιν Νάουφαλ, με γνώση της Παλαιάς Διαθήκης και των εβραϊκών μυστικών παραδόσεων, στοιχεία που συνέβαλαν στη διαμόρφωση ενός θρησκεύματος που επιδίωξε τον επαναπροσδιορισμό των αρχών του μονοθεϊστικού Ιουδαϊσμού και τον εκσυγχρονισμό του με την αραβική σκέψη η οποία ενσωμάτωνε και την ελληνιστική επίδραση.

 Ο Πατερικός Ελληνοχριστιανισμός

Ανάμεσα στις δύο μυστικιστικές Αβρααμικές θρησκείες βρίσκεται ο Πατερικός Ελληνοχριστιανισμός, ο οποίος, μαζί με τις διάφορες μεταγενέστερες εκβλαστήσεις του (π.χ., ορισμένα Προτεσταντικά και Σιωνιστικά δόγματα), θεωρούνται πνευματικοί συγγενείς δευτέρου βαθμού με τον Ιουδαϊσμό και το Ισλάμ, κυρίως λόγω της κοινής Παλαιοδιαθηκικής βάσης και του Πατέρα του σαρκικού Ισραήλ Αβραάμ.

Ο πολιτικοποιημένος Πατερικός Ελληνοχριστιανισμός την εκπλήρωση του Βιβλικού Ιουδαϊσμού (που είναι ο εξ ουρανού άνθρωπος Χριστός Ιησούς, το Σπέρμα της Επαγγελίας) την διαμόρφωσε μέσα από το πρίσμα της ελληνικής φιλοσοφικής σκέψης. Αυτή η διαδικασία οδήγησε σε:

1) Την υιοθέτηση και αναδιαμόρφωση φιλοσοφικών όρων για τη διατύπωση της φιλοσοφικής Χριστιανικής Τριάδας.

2) Την ανάπτυξη του δόγματος του Ενσαρκωμένου Λόγου μέσω μιας ερμηνευτικής παρέκκλισης από τη βιβλική ρήση «ο Λόγος έγινε σαρξ» (Ιωάννης 1:14). Κατά τους επικριτές, η ερμηνεία «ενσαρκώθηκε» αντί «έγινε» συγγενεύει με το αρχαίο μυθολογικό μοντέλο του Θεανθρώπου Θέτοντας σε κίνδυνο την πρωταρχική Βιβλική αλήθεια, η οποία διατηρεί στο ακέραιο τις αντινομίες μεταξύ Θεού – ανθρώπου, Αθάνατου – Θνητού, Πνεύματος – Ύλης, και Αθανασίας – Θανάτου. 

Σημείωση για τη Βιβλική Βάση: Η προσφώνηση του Ιησού από τους Εβραίους ως «Υιός του Δαυίδ»—η οποία παραπέμπει στην προσφώνηση «Υιός του ανθρώπου»—προέκυψε από το νομικό σύστημα του Ιουδαϊσμού, καθώς ο Ιησούς λογίζονταν μέλος της οικογένειας του Ιωσήφ, ο οποίος ήταν εκ του γένους Δαυίδ (Ματθ. 1:20).

3) Την υιοθέτηση πρακτικών και δογμάτων, όπως το οργανωμένο ιερατείο, τη διδασκαλία του «Αθάνατου θνητού» (αθανασία της ψυχής) και συγκεκριμένες εσχατολογικές απόψεις (τελική αναμέτρηση, εκπύρωση του κόσμου, τελική κατάταξη σε τόπους αιώνιας ευδαιμονίας ή βασάνων), τα οποία δεν είναι αμιγώς βιβλικά και απαντώνται σε διάφορες αρχαίες θρησκευτικές παραδόσεις.

Οι συγκεκριμένες δογματικές πεποιθήσεις αρνούνται το ολοκληρωμένο έργο της θυσίας και ανάστασης του Υιού του Θεού, το πέρας της διακονίας του θανάτου [που συνδέεται με τον Νόμο της Παλαιάς Διαθήκης (2Κορ. 3:7)] και το εσχατολογικό Ιουδαϊκό πλαίσιο, των Εσχάτων Ημερών στο οποίο ανήκαν (Γέν. μθ' 1). Μεταφράζοντας εσφαλμένα τους καινοδιαθηκικούς λόγους εσχατολογούν διαρκώς σκορπίζοντας θρησκευτικό φόβο και αναγγέλλοντας επερχόμενα δεινά και μεταφυσικά βάσανα.

Ο Μυστικισμός και η Τάση για Ενοποίηση

Η μελέτη της εξέλιξης των Αβρααμικών παραδόσεων αποκαλύπτει μια κοινή, κεντρική, απόκλιση από την πρωταρχική βιβλική αλήθεια της εκπλήρωσης των επαγγελιών της Παλαιάς Διαθήκης στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού (Ματθ. 5:17)

Ταυτόχρονα, και οι τρεις Αβρααμικές θρησκείες  διατηρούν ισχυρά μυστικιστικά ρεύματα (η Καμπαλά, ο Ησυχασμός και ο Σουφισμός). Αυτά τα ρεύματα, εστιάζοντας στην εσωτερική, μυστικιστική, υπερδογματική εμπειρία του θείου, και όχι στην λάμψη του φωτισμού της δόξας του Θεού στο πρόσωπο του Χριστού (2Κορ. 4:6), αποτελούν τον κοινό παρονομαστή και το ιδανικό όχημα για τη φιλοδοξία της Παν-θρησκείας. Η επικείμενη σύγκλιση, ωθούμενη από πολιτική αναγκαιότητα και με όχημα τον μυστικισμό, στοχεύει σε έναν νέο, χειραγωγικό εκθρησκευτισμό που αδυνατεί να γεφυρώσει το κενό μεταξύ της Αλήθειας του Θεού και της Θρησκείας.

Η μόνη απάντηση σε αυτό το πρόβλημα παραμένει η ζώσα σχέση που προσφέρει ο Αναστημένος και Ζωντανός Ιησούς Χριστός—«Λέγει προς αυτόν ο Ιησούς· Εγώ είμαι η οδός και η αλήθεια και η ζωή· ουδείς έρχεται προς τον Πατέρα, ειμή δι' εμού» (Ιωάν. 14:6).

                                                                                                                    -----------------------------------------------

   << Επιστροφή στην Αρχική σελίδα